Leczenie tętniaków naczyń mózgowych

Tętniak jest to poszerzenie naczynia krwionośnego wypełnione krwią. Tętniaki powstają w wyniku zaburzeń budowy ściany tętnic mózgowych. Najczęściej zlokalizowane są w dużych naczyniach tętniczych podstawy mózgu. Szacuje się, że w Polsce 2-10% społeczeństwa może cierpieć na tę dolegliwość.

Charakterystyka tętniaków naczyń mózgowych

Tętniaki zwykle mają kształt workowaty, a ich wielkość waha się od kilku milimetrów do kliku centymetrów. Jeśli tętniak nagle pęknie, następuje wylew krwi do przestrzeni podpajęczynówkowej lub do mózgu. Obfity krwotok może spowodować poważne zaburzenia świadomości, niedowład lub bezwład kończyn, a niekiedy nawet śmierć. Stanowi to zagrożenie życia i zdrowia chorego. Ryzyko pęknięcia tętniaka jest większe niż prawidłowego naczynia ze względu na nieprawidłową budowę jego ściany. Celem leczenia jest wyłączenie tętniaka z obiegu krwionośnego, aby zapobiec krwawieniu.

Leczenie tętniaków naczyń mózgowych

Gdy tętniak zostanie wykryty przed wystąpieniem krwawienia, o sposobie leczenia w większości przypadków decyduje jego wielkość. Jeżeli jest on mały (do kilku milimetrów) czasami zapada decyzja o regularnej obserwacji i w przypadku wzrostu zmiany podejmuje się decyzję o leczeniu operacyjnym. Ważna jest prawidłowa kontrola ciśnienia tętniczego oraz prewencja czynników powodujących nasilenie miażdżycy (zaprzestanie palenia i odpowiednia dieta).

Metody operacyjne leczenia tętniaków:

  • wewnątrznaczyniowa (embolizacja),
  • klasyczna operacyjna (klipsowanie).

Embolizacja

Jedną z metod leczenia tętniaków i naczyniaków mózgu jest zabieg embolizacji. Jest to stosunkowo niedawno (w Polsce lata 70 ubiegłego wieku) wprowadzona metoda polegająca na wprowadzeniu poprzez naczynia materiału, którym zamykany jest zmieniony fragment naczynia krwionośnego. Jest to więc metoda wewnątrznaczyniowa, nie wymagająca otwierania czaszki.

W neurochirurgii leczenie wewnątrznaczyniowe jest stosowane do zamykania trudno dostępnych tętniaków mózgu, tam gdzie metoda klasyczna, czyli leczenie operacyjne z zamykaniem naczynia przy pomocy klipsowania związane jest ze zbyt dużym ryzykiem.

Innym wskazaniem jest leczenie rozległych i głęboko położonych naczyniaków mózgu zlokalizowanych w ważnych dla funkcjonowania organizmu strukturach. Embolizacja ma również zastosowanie w leczeniu innych patologii naczyniowych: przetok tętniczo-żylnych (nieprawidłowe połączenia między naczyniami tętniczymi i żylnymi) oraz przetok naczyniowych powstałych w wyniku urazu. Stosowana jest również w leczeniu bogato unaczynionych nowotworów.

Zabieg wykonywany jest na sali, gdzie dostępny jest specjalistyczny cyfrowy sprzęt radiologiczny, który pozwala na monitorowanie i precyzyjne manipulowanie mikrocewnikami (wąskie rureczki). Przy pomocy mikrocewnika, najczęściej poprzez tętnicę udową, dociera się do zmienionego naczynia, a następnie wzmacnia się jego ściankę przy użyciu specjalistycznych technik. Celem jest wzmocnienie nieprawidłowej ściany, co zapobiega pęknięciu tętniaka z utrzymaniem drożności naczynia i przepływem krwi. Po kilku dniach chory może wrócić do domu.

Przeciwwskazaniem do wykonania zabiegu wewnątrznaczyniowego jest miażdżyca naczyń oraz anomalie naczyniowe (na przykład bardzo kręte albo wąskie naczynia, co uniemożliwia wprowadzenie mikrocewnika).

Możliwym powikłaniem zabiegu jest spowodowanie niedrożności naczynia, np. gdy fragment materiału używanego do uszczelnienia naczynia się oderwie. Może również dojść do przebicia naczynia lub powstania krwiaka w miejscu wprowadzania cewnika do tętnicy.

Metoda ta ze względu na specjalistyczny sprzęt używany do zabiegu jest bardzo kosztowna.

Klipsowanie

Drugą metodą leczenia jest zabieg operacyjny. Po przygotowaniu chorego do operacji przecina się kości czaszki, dociera do tętniaka i klipsuje go przy pomocy metalowego klipsu. Pozwala to na wyłączenie tętniaka z krążenia. Chory po kilkunastu dniach może wrócić do domu.

Obie operacje zawsze niosą ryzyko powikłań. Jest ono jednak nieco mniejsze w przypadku stosowania zabiegów wewnątrznaczyniowych. Istnieje również ryzyko ponownego powstania tętniaka, więc jeżeli ponownie pojawią się niepojące objawy konieczna jest ponowna wizyta u lekarza.

Lekarz Joanna Gładczak

Bibliografia:

  • Chirurgia, B.E. Jarrel.
  • Choroby wewnętrzne. Stan wiedzy na rok 2010. Pod redakcją A. Szczeklika.

Znajdź najlepszego lekarza