Leczenie przepukliny

Przepukliny od wieków stanowiły problem leczniczy. Dzięki zachowanym materiałom wiemy, iż interesował się nimi i opisywał je między innymi Hipokrates czy Galen. Być może w związku z ciężką na ówczesne czasy pracą fizyczną był to problem powszechny.

Dopiero pod koniec XIX wieku dzięki dokładnej znajomości anatomii dokonał się postęp w leczeniu chirurgicznym przepuklin. Za ojca chirurgii przepuklin uznaje się Włocha Eduarda Bassiniego, który zupełnie zrewolucjonizował leczenie. Jego odkrycie dało następnie podstawy do stworzenia kolejnych metod leczenia chirurgicznego przepuklin wykorzystujących tak, jak Bassini własne tkanki chorego (metoda Shouldice, Girarda czy Halsteda).

Odniesione sukcesy zachęcały kolejnych śmiałków do stosowania coraz odważniejszych metod. Padła koncepcja stosowania różnego rodzaju materiałów, które miały wzmacniać ściany brzucha, a tym samym zamykać wrota przepuklin. Początkowo używano w tym celu powięzi pochodzenia ludzkiego bądź zwierzęcego. Dopiero odkrycie materiałów syntetycznych, które były by tolerowane przez organizm ludzki było kolejnym krokiem milowym. Metody wykorzystujące siatki z tworzyw sztucznych, nazwano beznapięciowymi, co miało odzwierciedlenie w mniejszym odsetku nawrotów przepuklin, one same zaś zostały nazwane od swoich wynalazców (metoda Lichtensteina czy Rutkowa).

Metody leczenia przepuklin

Jedyną skuteczną i stąd rekomendowaną metodą leczenia przepuklin brzusznych jest operacja. Nie zaleca się stosowania wyłącznie pasów przepuklinowych, które powinny być alternatywą dla chorych niekwalifikujących się do zabiegu.

Obecna wiedza i technika pozwala na zastosowanie dwóch sposobów operacyjnego leczenia. Należą do nich metoda klastyczna (otwarta) oraz laparoskopowa. W przypadku metody laparoskopowej zawsze używane są siatki z tworzywa sztucznego. Każda z metod może także zostać wykonana zarówno w znieczuleniu ogólnym, jak i miejscowym. O wskazaniu do rodzaju zabiegu decyduje chirurg, a do problemu należy podejść indywidualnie.

Chorzy, którzy chcą uniknąć operacji, stosują pasy przepuklinowe (truss). Są dwa rodzaje tych pasów: pierwszy - składający się z peloty i sprężyny, przystosowany do ucisku wrót przepukliny pachwinowej, drugi - opasujący tułów do podtrzymania dużych, często pooperacyjnych przepuklin śródbrzusza i nadbrzusza.

Pasy stosuje się tylko wówczas, gdy inne choroby uniemożliwiają operację lub w wieku powyżej 80 lat. Pasy, a szczególnie pas sprężynowy, nie zabezpieczają przed powiększeniem się przepukliny.

Unikający operacji 60-letni pacjent, noszący pas przepuklinowy, gdy będzie miał 70 lat, jego przepuklina będzie tak duża, że będzie musiał trzymać ją dwiema rękami.

Powikłania pooperacyjne w leczeniu przepuklin

Najistotniejszym powikłaniem leczenia operacyjnego jest nawrót choroby, który wiąże się z przedłużeniem zarówno dolegliwości, utrudnieniem normalnego funkcjonowania oraz kolejnym zabiegiem operacyjnym. Szacuje się, że w ośrodkach specjalizujących się w leczeniu przepuklin odsetek nawrotów nie powinien przekraczać 3-5 %. Rzeczywistość wygląda trochę inaczej: odsetek nawrotów u dzieci wynosi 1%, u dorosłych przepukliny pachwinowej skośnej 5-10%, a prostej 15-30%.

Przyczyną takiego stanu jest przede wszystkim wrodzone osłabienie tkanek operowanej okolicy, rzadziej błąd operatora. Dlatego kolejny zabieg zmusza chirurga do korzystania z zabiegów tzw. beznapięciowych, czyli z zastosowaniem siatek z tworzywa sztucznego.

Do innych powikłań należą:

  • wytrzewienie, czyli całkowite rozejście się rany pooperacyjnej związane z wyłącznym rozejściem się rany lub zerwaniem szwów skórnych i wydostaniem jelit na zewnątrz (szczególnie narażeni są chorzy wyniszczeni po operacjach z powodu nowotworu),
  • zakrzepica żył kończyn dolnych,
  • zakażenie rany pooperacyjnej,
  • uszkodzenie nasieniowodu,
  • powstanie krwiaka,
  • przewlekłe bóle związane z uchwyceniem w szew nerwu biodrowo-pachwinowego.

Przepuklina pooperacyjna

Warto wspomnieć o ważnym zagadnieniu, jakim jest przepuklina pooperacyjna. Tworzy się ona u około 10% osób po zabiegach na jamie brzusznej. Dużą rolę w jej powstawaniu odgrywa zakażenie rany pooperacyjnej, utworzenie się krwiaka w ranie, nadmierne działanie tłoczni brzusznej w postaci czkawki, kaszlu, gwałtownego wysiłku o dużym obciążeniu, wymiotów, otyłość cukrzyca i astma. Przepuklina pooperacyjna leczona jest chirurgicznie po ustabilizowaniu stanu chorego. W przypadku cukrzycy chory powinien uregulować poziom glikemii, ustabilizować masę ciała tak, aby odpowiadała należnemu BMI (body mass index) oraz doprowadzić do jak najlepszego stanu swój układ krążenia i oddechowy. Nie należy bagatelizować jej objawów. Operacja przepukliny pooperacyjnej jest trudniejsza technicznie i niesie ze sobą ryzyko większych powikłań.

Dorota Kozera

Znajdź najlepszego lekarza

Dodatkowe informacje