Czerniak złośliwy skóry

Czerniak złośliwy skóry (melanoma malignum) należy do najbardziej złośliwych nowotworów skóry. Charakteryzuje się różnym przebiegiem i zwykle złym rokowaniem. Powstaje w skórze niezmienionej bądź w znamionach barwnikowych. Może pojawić się również w błonach śluzowych oraz gałce ocznej.

Czerniak złośliwy skóry rozwija się z melanocytów (komórek barwnikowych). Przekształcenie prawidłowej komórki barwnikowej w komórkę nowotworową następuje głównie pod wpływem promieniowania ultrafioletowego (słonecznego), ale również wskutek nie poznanych jeszcze procesów. Przerzuty nowotworowe umiejscawiają się głównie w skórze, węzłach chłonnych, płucach, wątrobie, kościach i ośrodkowym układzie nerwowy.

Czynnikami predysponującymi do rozwoju czerniaka są: jasna skóra, jasne włosy, zielone lub niebieskie oczy, obecność znamion dysplastycznych, podatność na oparzenia słoneczne lub przebyte oparzenia słoneczne w przeszłości oraz rodzinna skłonność do występowania czerniaka czy zmiana w wyglądzie znamion.

Typy czerniaka złośliwego

  1. Czerniak szerzący się powierzchownie (postać najczęstsza).
  2. Czerniak guzkowy.
  3. Czerniak w plamie soczewicowatej.
  4. Czerniak owrzodziały.
  5. Czerniak umiejscowiony na kończynach.
  6. Czerniak podpaznokciowy.

Objawy czerniaka złośliwego

W początkowym okresie zmiany są płaskie o nieregularnych brzegach. W późniejszym okresie stają się wyniosłe ponad poziom skóry. Charakterystyczny jest również nierównomierny rozkład barwnika, a nawet odbarwienie, swędzenie czy owrzodziała lub krwawiąca powierzchnia w zmianie. Często występują przerzuty w regionalnych węzłach chłonnych powodujące ich powiększenie lub tworzące konglomeraty.

Rozpoznanie czerniaka skóry opiera się na podstawie charakterystycznych objawów skórnych oraz na badaniu histopatologicznym zmiany.

Leczenie czerniaka złośliwego

Leczenie czerniaka złośliwego polega na chirurgicznym usunięciu zmiany wraz z marginesem zdrowej skóry (przynajmniej do 3 mm) najczęściej w znieczuleniu miejscowym i w warunkach ambulatoryjnych. W razie potwierdzenia raka w badaniu histopatologicznym margines ten poszerza się nawet do 3 cm. Zwykle chirurg profilaktycznie usuwa również okoliczne węzły chłonne. W zasadzie lekarz powinien wykonać najpierw biopsję najbliższego węzła wartowniczego (pierwszego węzła chłonnego, do którego spływa chłonka) i przy dodatnim wyniku biopsji usunąć węzły chłonne.

Czerniak wywodzący się z plamy soczewicowatej jest jedyną postacią reagującą na radioterapię. Jako leczenie uzupełniające napromieniowanie stosuje się również przy czerniakach umiejscowionych w obrębie głowy i szyi z przerzutami do węzłów chłonnych. Natomiast w zmianach zaawansowanych stosuje się chemioterapię jednym cytostatykiem (dakarbazyna, cisplatyna, karboplatyna, winkrystyna) lub izolowaną kończynową chemioterapię perfuzyjną, w której podaje się dotętniczo duże dawki cytostatyku.

Po zakończonym leczeniu należy pamiętać o badaniach kontrolnych, które przez pierwsze dwa lata powinno się wykonywać co 3 miesiące, a po pięciu latach co pół roku. Co pól roku należy wykonywać badanie rentgenowskie klatki piersiowej oraz usg jamy brzusznej, a przez 2 lata po zabiegu operacyjnym badanie usg węzłów chłonnych co 3 miesiące.

Ryzyko nawrotu czerniaka skóry wynosi ok. 3-15 %. Natomiast 5-letnie przeżycie dla stopnia I szacuje się na 97%, dla stopnia II - 74%, dla stopnia III - 41% oraz dla stopnia IV poniżej 10%.

Dorota Kozera

Bibliografia:

  • W. Noszczyk: Chirurgia, Tom 2.
  • A. Szczeklik: Choroby wewnętrzne, Tom 2.
  • S. Jabłońska, S. Majewski: Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową.

Znajdź najlepszego lekarza

Dodatkowe informacje