Operacja zaćmy cz. II

Zaćma jest jedną z częstszych chorób oczu. Szacuje się, że na świecie choruje na nią 27 milionów osób, natomiast w Polsce dotkniętych tym schorzeniem jest około 800 tysięcy osób. Choroba polega na utracie przez soczewkę przezierności, co powoduje zaburzenie widzenia, które w miarę postępu mętnienia soczewki może przekształcić się w całkowitą utratę zdolności widzenia. Obecne metody leczenia dają niemal 100% szans na powrót do normalnego widzenia, a polegają na operacyjnym usunięciu zmętniałej soczewki i wszczepieniu sztucznego implantu soczewki. Dzięki temu pacjent już po kilku dniach odzyskuje prawidłową zdolność widzenia.

Przygotowanie pacjenta do operacji zaćmy

Zaćmę może stwierdzić każdy lekarz okulista na podstawie badania przedmiotowego, na które składają się: ocena ostrości wzroku oraz ocena przedniego odcinka oka w lampie szczelinowej. Badanie to pozwala ocenić stopień zmętnienia soczewki i jego położenie, a także stan innych struktur optycznych oka, których uszkodzenie może wpłynąć na pooperacyjną ostrość wzroku. Ważne, aby wykluczyć inne przyczyny osłabienia ostrości wzroku, tj. zwyrodnienie plamki związane z wiekiem (AMD), neuropatię jaskrową oraz choroby będące przeciwwskazaniami do zabiegu. W tym celu należy dokonać pomiaru ciśnienia wewnątrzgałkowego, zbadać pole widzenia oraz  o ile jest to możliwe - obejrzeć dno oka za pomocą oftalmoskopu. Do okulistycznych przeciwwskazań wykonania zabiegu usunięcia zaćmy należą: jaskra dokonana i niekontrolowana, zapalenie błony naczyniowej, zwyrodnienie plamki, zanik nerwu wzrokowego, odwarstwienie siatkówki, choroby rogówki oraz nowotwory wnętrza gałki ocznej. Pacjent powinien zostać poinformowany przez okulistę o metodach wykonywania operacji oraz o możliwych powikłaniach. Po wyrażeniu zgody na operację, pacjent powinien zostać skierowany do ośrodka zajmującego się chirurgią oka, gdzie poddany zostanie szczegółowym badaniom okulistycznym, które mają na celu dokładnie określić stan struktur oka, wykluczyć przeciwwskazania oraz określić rodzaj i moc optyczną soczewki, jaka ma zostać wszczepiona. Do badań tych należą: pachymetria rogówki oraz biometria ultrasonograficzna oka. W ramach przygotowania do operacji zaćmy pacjent powinien zgłosić się do swojego lekarza rodzinnego, aby przeprowadzić bilans ogólnego stanu zdrowia. Szczególny nacisk powinien zostać położony na diagnostykę układu krążenia, układu oddechowego, cukrzycy i nadciśnienia tętniczego.

Jakie badania okulistyczne należy wykonać przed operacją zaćmy?

Pacjent, u którego planowane jest przeprowadzenie operacji usunięcia zaćmy i wszczepienia sztucznej soczewki, koniecznie powinien wykonać:

  • badanie ostrości wzroku,
  • badanie oka w lampie szczelinowej,
  • badanie pola widzenia,
  • badanie ciśnienia wewnątrzgałkowego,
  • badanie dna oka,
  • pachymetrię rogówki,
  • biometrię oka.

Badania te pozwalają ocenić stan struktur oka, wykluczyć inne przyczyny pogorszenia ostrości wzroku oraz choroby będące przeciwwskazaniami do operacji. Dzięki temu, każdemu pacjentowi indywidualnie dobiera się rodzaj i moc optyczną soczewki, która zostanie wszczepiona.

Badanie ostrości widzenia

Badanie ostrości widzenia jest podstawowym testem czynnościowym oka. Składa się z dwóch części. W pierwszej części badana jest ostrość widzenia do dali. W tym celu wykorzystuje się tablice Snellena, na których znajdują się różnej wielkości znaki (litery, liczby, obrazki - dla dzieci). Badany siada w odległości 5 metrów od tablicy i osobno dla każdego oka (drugie oko jest szczelnie zasłonięte) odczytuje zadany fragment tablicy. Badanie rozpoczyna się od oka prawego lub chorego (ewentualnie uznawanego przez badanego za słabsze). Osoba o prawidłowej ostrości wzroku powinna z odległości 5 metrów odczytać linijkę oznaczoną wartością 1,0. Jeśli nie może, odczytuje coraz większe znaki, aż do znalezienia linii, którą widzi wyraźnie. W przypadku, gdy badany nie rozpoznaje największego znaku na tablicy Snellena, poleca mu się liczyć palce pokazywane przez osobę badającą z odległości mniejszej niż 5 metrów. Przy niższej ostrości widzenia palce pokazuje się bezpośrednio przed okiem. Przy negatywnym wyniku przeprowadza się badanie zdolności widzenia ruchów ręki przed okiem. Najniższym stopniem zdolności widzenia jest obecność poczucia światła w oku, która świadczy o zachowaniu funkcji receptorów na siatkówce. Badanie przeprowadza się w ciemnym pomieszczeniu, oświetlając oko wiązką światła, najpierw centralnie, a później umownie, dzieląc oko na cztery części, oświetla się każdy kwadrant. Brak poczucia światła jest równoznaczny z całkowitą ślepotą w danym oku.

Druga część badania to badanie ostrości widzenia do bliży, które polega na czytaniu z odległości 30 cm tekstu pisanego literami o wzrastającej wielkości, każdym okiem osobno. Podobnie jak w przypadku badania ostrości widzenia do dali, osoba o prawidłowej ostrości powinna odczytać z zadanej odległości tekst oznaczony wartością 1,0. Im gorsza jest ostrość, badany musi czytać kolejne teksty o większych rozmiarach liter, aż do zupełnie wyraźnego widzenia tekstu.

Badanie pola widzenia

Badanie polega na wykreślaniu na schematach pola widzenia. Pole widzenia to obszar, który znajduje się w zasięgu wzroku, gdy oś widzenia skupiona jest nieruchomo na jakimś przedmiocie lub na punkcie w przestrzeni. Aktualnie najczęściej stosowaną metodą badania pola widzenia jest perymetria zautomatyzowana, która jest badaniem wymagającym skupienia uwagi i ścisłej współpracy ze strony pacjenta. Siedzi on przed półkolistą, delikatnie i równomiernie oświetloną, czaszą aparatu, z głową unieruchomioną na podpórkach dla brody i czoła. Badane jest kolejno każde oko, przy drugim oku zasłoniętym. Pacjent musi wpatrywać się przez cały czas w tzw. punkt fiksacji wzroku, ustawiony w centrum czaszy, na wprost badanego oka. Podczas badania, w różnych miejscach białej, delikatnie oświetlonej czaszy, pojawia się ostro świecący znaczek. Jego zauważenie pacjent sygnalizuje trzymanym w ręku przyciskiem, a komputer rejestruje ten fakt. Badanie trwa kilka minut, co pozwala uniknąć zmęczenia, które zafałszowuje wynik badania. Wynik pomiaru przedstawiany jest w formie różnego rodzaju wydruków, a jednym z nich jest wydruk graficzny, który przedstawia pole widzenia za pomocą dziewięciu stopni szarości, przy czym odcienie coraz ciemniejsze oznaczają wzrastający stopień upośledzenia widzenia, natomiast czerń oznacza tzw. mroczek bezwzględny (całkowity brak widzenia tym obszarem siatkówki).

Pachymetria

Pachymetria rogówkowa jest metodą pomiaru grubości rogówki. Badanie to wykonuje się najczęściej za pomocą pachymetru ultrasonograficznego, przykładając głowicę aparatu prostopadle do powierzchni rogówki. Grubość rogówki jest wielkością indywidualną. Wpływ na nią ma także stan uwodnienia rogówki. Badanie pachymetryczne powinno być wykonywane po około 4 godzinach od snu nocnego, gdyż wtedy rogówka przyjmuje wartości średnie.

Biometria oka

Badanie biometryczne oka polega na dokonaniu pomiarów długości gałki ocznej. W tym celu wykorzystuje się USG w prezentacji, a po znieczuleniu kroplowym oka, lekarz przykłada do oka głowicę aparatu ultrasonograficznego. Aparat emituje wiązkę fal, które ulegają odbiciu od poszczególnych struktur oka i wracają w kierunku głowicy. Pomiar czasu przepływu fali do powierzchni odbicia i z powrotem do głowicy jest przekształcany przez odpowiedni program komputerowy w jednostkę długości – milimetry.

Znajdź najlepszego lekarza

Dodatkowe informacje